สุขสันต์วันที่อยู่อาศัยโลก สิทธิพื้นฐานที่ไม่ใช่ทุกบ้านจะเอื้อมถึง

 

สุขสันต์วันที่อยู่อาศัยโลก

สิทธิพื้นฐาน ที่ไม่ใช่ทุกบ้านจะเอื้อมถึง

โดย ปรีชญา นวราช 

           

 

Back to the basic : สิทธิขั้นพื้นฐาน ของความเป็นมนุษย์จากความฝันที่สวยหรูในวันพรุ่งนี้ สู่ความปัจจุบันที่โหดร้าย คำถามที่น่าสนใจคือ เราจะก้าวสู่เมืองในวันพรุ่งนี้ที่ดีกว่าได้อย่างไร หากปัจจุบันของเรานั้นยังไม่มั่นคง

 

       สุขสันต์วันที่อยู่อาศัยโลก (World Habitat Day) วันนี้เป็นวันสำคัญของโลกอีกวันหนึ่ง ซึ่งองค์การสหประชาชาติ (United Nation) ได้กำหนดขึ้น เพื่อสร้างให้เกิดการตระหนักถึงสิทธิมนุษยชน ของกลุ่มคนกลุ่มหนึ่งหรือภายใต้สังคมเดียวกันกับเรา ซึ่งต้องเผชิญกับสภาพความเป็นอยู่ที่ขาดแคลนที่อยู่อาศัย ที่เรารู้จักกันในชื่อของ “กลุ่มคนไร้บ้าน” 

คุณค่าของความเป็นมนุษย์ สู่สายพานแห่งการผลิต

       เป็นที่ทราบกันดีอยู่ว่า โลกของเรากำลังเผชิญกับวิกฤติการณ์การกลายเป็นเมือง (Urbanization crisis)  การพัฒนานั้นเกิดขึ้นอย่างไร้ทิศทางและไม่มีที่สิ้นสุด มนุษย์เราก้าวเข้าสู่ระบบสายพานแห่งการผลิต (Division of Labor) คนย้ายจากพื้นที่เกษตรกรรมเข้ามาในพื้นที่อุตสาหกรรมในเมืองที่เต็มไปด้วยการแข่งขันและความแออัด เพื่อแสวงหาโอกาสที่ดีกว่า ปัจจุบันมีการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องของเมกะซิตี้ (megacities) หรือเมืองขนาดใหญ่ที่มีประชากรอยู่มากกว่า 10 ล้านคน ตามที่สหประชาชาติได้มีการจำกัดความไว้ ยกตัวอย่างเช่น โตเกียว ประเทศญี่ปุ่น เมืองแห่งแสงสี เทคโนโลยี ที่ไม่มีวันหลับใหล ทุกคนคงจะจินตนาการออก แต่หากพูดชื่อของเมืองบางเมืองที่กำลังจะกลายเป็นเมกะซิตี้ที่ใหญ่ที่สุดในโลก ในอนาคตอันใกล้ เช่น เมืองเดลี ประเทศอินเดีย คำถามที่ตามมาคงต้องถามว่า เมืองเหล่านั้นมีความพร้อมมากน้อยเพียงใดในการก้าวสู่การเป็นเมกะซิตี้ ในเมื่อสิทธิขั้นพื้นฐานในการเข้าถึงสิ่งดำรงชีพขั้นพื้นฐานของความเป็นมนุษย์นั้นยังไม่ได้พัฒนา รังแต่จะสร้างช่องว่างระหว่างกลุ่มคนที่มีต้นทุนที่ต่างกันภายในสังคมให้เพิ่มมากขึ้น หรือที่เรารู้จักกันในชื่อของ “ความเหลื่อมล้ำ” นั้นเอง

 

Government Scheme of Shelters for Homeless, India

https://blog.ipleaders.in/wp-content/uploads/2018/02/BV-Acharya-15.jpg

 

สังคมล้อมรั้ว สวรรค์ท่ามกลางนรก

ประชากร 1 ใน 4 ของโลกอาศัยอยู่ในสลัม หรือมีที่อยู่ที่ไม่เป็นหลักแหล่ง เป็นที่มาของโครงการล้อมรั้วมากมายที่ถูกสรรค์สร้างขึ้นมาเพื่อเนรมิตเมืองในอุดมคติที่มีเพียงคนที่มีต้นทุนทางสังคมที่จะได้มีสิทธิในการเข้าอยู่อาศัย หรือเข้ารับบริการ และพยายามที่จะปิดกั้นหรือทอดทิ้งคนอีกกลุ่มหนึ่งไว้เบื้องหลังกำแพง 

เป็นไปได้หรือไม่ที่เราจะหาเครื่องมือในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนภายนอกกำแพงเหล่านั้น ให้อย่างน้อยพวกเขาได้รับโอกาสในการมีชีวิตอยู่อย่าง “เท่าเทียมกัน”

 

 The Paraisópolis favela next to its wealthy neighbour, Morumbi in Sāo Paolo, Brazil. Source: The Guardian (2017)

 

อาคารสงเคราะห์ ไม่ใช่เพียงความเท่าเทียม แต่พื้นที่แห่งโอกาสในการต่อยอด

วันนี้จึงอยากจะขอยกตัวอย่างโครงการที่อยู่อาศัยอาคารสงเคราะห์ (Affordable housing) จากประเทศบ้านใกล้เรือนเคียง สิงคโปร์ รู้จักกันในชื่อ  Housing and Development Board (HDB) ที่ให้สิทธ์แก่ประชาชน ผู้มีรายได้น้อยถึงปานกลางในการเข้าอยู่อาศัย ที่มีการคิดที่ไปไกลมากกว่าแค่คำว่าเท่าเทียม 

 “Punggol ECO-Town” เป็นโครงการที่อยู่อาศัยแห่งใหม่ ซึ่งมีการออกแบบวางผังภายใต้แนวคิดใหญ่ของการใกล้ชิดกับธรรมชาติ (Biophilic Design) ส่งเสริมการรักษาสิ่งแวดล้อม ผนวกเข้ากับการใช้พลังงานธรรมชาติ และนวัตกรรมการก่อสร้างที่ล้ำสมัย ผู้อยู่อาศัยสามารถที่จะใช้ชีวิตได้อย่างสะดวกสบายโดยมีค่าใช้จ่ายในการใช้ชีวิตที่ไม่สูง ด้วยการออกแบบโครงสร้างพื้นฐานอย่างสมบูรณ์ มีระบบขนส่งสาธารณะที่สร้างความสะดวกสบายให้กับการใช้ชีวิต เชื่อมต่อโครงข่ายในการเดินและสานระบบขนส่งสาธารณะเข้ากับเนื้อเมืองส่วนอื่น และยังมีการออกแบบพื้นที่สาธารณะเพื่อให้คนในชุมชน ทุกเพศ ทุกวัยสามารถมาเข้าร่วมกิจกรรมที่สร้างให้เกิดการพัฒนาองค์ความรู้เพื่อใช้ในการดำรงชีวิตประจำวันอีกด้วย 

 

 

Treelodge@Punggol playground

An artist's impression of Punggol Eco Town, which incorporates HDB flats with green technology such as solar panels. Photos: Handout

 

โลกกำลังหมุนเข้าสู่เอเชีย และ แอฟริกา

หากย้อนกลับมามองที่ภูมิภาคของเรา จากการคาดการณ์ของสหประชาชาติในปี 2030 นี้ เอเชียมีแนวโน้มของการเติบโตของเมืองเพิ่มขึ้น 23% ขณะที่แอฟริกาจะเพิ่มขึ้น 57 % จึงทำให้เกิดการย้อนกลับสู่คำถามตั้งต้นว่า “เมืองของเราพร้อมแล้วรึยังที่จะโตไปอย่างมีคุณภาพ” ประชากรของเมืองเรามีสิทธิขั้นพื้นฐานของการมีที่อยู่อาศัยที่เท่าเทียมแล้วหรือยัง ในขณะที่เมืองจะมีส่วนช่วยในการลดช่องว่างของมูลค่าทางเศรษฐกิจ และจัดสรรให้มนุษย์ทุกคนมีที่อยู่อาศัยอย่างไร้รอยต่อ 

 

อ้างอิง

World Urbanization Prospects: The 2018 Revision.