โครงการวางแผนพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลาง

main

Introduction

ที่มาและความสำคัญ

ถนนราชดำเนินเป็นถนนที่มีลักษณะทางกายภาพที่โดดเด่นกว่าถนนเส้นอื่นในประเทศไทย และมีประวัติความเป็นมาอันยาวนานในฐานะสัญลักษณ์ของความก้าวหน้าของสังคมไทย ซึ่งตอบรับกับการเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจ สังคมและการเมืองทั้งในระดับโลกและภายในประเทศ  นับตั้งแต่ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวฯ ที่ถนนราชดำเนินเป็นสัญลักษณ์และต้นแบบของการพัฒนาบ้านเมืองให้ ศิวิไลซ์ตามมาตรฐานตะวันตก เพื่อให้ประเทศไทยรับมือกับมหาอำนาจในยุโรปได้  ต่อมาในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวฯ ถนนแห่งนี้ ก็เป็นตัวแทนของการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองไปสู่ความเป็นประชาธิปไตยและการเข้าเป็นส่วนหนึ่งของประชาคมโลกในด้านเศรษฐกิจและการเมือง สืบเนื่องมาจนถึงรัชกาลในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ ที่ถนนราชดำเนินเป็นสถานที่ของการต่อสู้เรียกร้องทางการเมืองของขบวนการนิสิตนักศึกษาและประชาชนท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของประเทศทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคมและการเมือง 

อย่างไรก็ตาม ในช่วงระยะเวลาให้หลังนี้ความเป็นสัญลักษณ์ของถนนราชดำเนินในการนำพาสังคมไทยไปสู่ความก้าวหน้าสู่อนาคตได้เจือจางลงไปมาก จึงเป็นที่มาของโจทย์สำคัญในการวางแผนและออกแบบถนนราชดำเนิน กล่าวคือ ทำอย่างไรให้ถนนเส้นนี้ยังคงเป็นสัญลักษณ์ของความก้าวหน้าของสังคมไทยต่อไปในอนาคต ภายใต้บริบทเงื่อนไขของเศรษฐกิจ สังคม การเมือง สิ่งแวดล้อม และเทคโนโลยีที่เปลี่ยนไปอย่างมากและอย่างรวดเร็วทั้งในระดับโลกและในประเทศไทย

 

 วัตถุประสงค์

ศูนย์ออกแบบและพัฒนาเมือง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เล็งเห็นศักยภาพและโอกาสในการอนุรักษ์ฟื้นฟูพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลางสู่ต้นแบบการออกแบบเมืองของกรุงเทพมหานครจากความสำคัญทางประวัติศาสตร์ ด้วยความโดดเด่นขององค์ประกอบทางกายภาพ ข้อได้เปรียบด้านที่ตั้ง และแนวโน้มการพัฒนาในอนาคต พื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลางมีศักยภาพสูงยิ่งในการเป็นหมุดหมายสำคัญของการอนุรักษ์ฟื้นฟูกรุงรัตนโกสินทร์ ศูนย์ฯ จึงได้ดำเนินโครงการวางแผนพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลาง เสนอต่อสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ในฐานะเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินเพื่อเป็นแนวทางในการฟื้นฟูบูรณะพื้นที่บริเวณนี้ต่อๆไป โครงการดังกล่าวใช้ระยะเวลาในการดำเนินงานทั้งสิ้น 4 เดือน (ม.ค. 2557 – พ.ค. 2557)               

 

รายละเอียดการดำเนินโครงการ

ศูนย์ออกแบบและพัฒนาเมืองทำการศึกษาและออกแบบผังแม่บทในการพัฒนาพื้นที่บริเวณดังกล่าว เพื่อนำเสนอต่อสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ โดยใช้ยุทธศาสตร์การวางแผนร่วมหารือ(Deliberative Planning) กับกลุ่มภาคียุทธศาสตร์เพื่อให้โครงการสามารถบรรลุผลเชิงรูปธรรม สร้างความเข้าใจ การยอมรับ และความเป็นเจ้าของร่วมกัน (Co-ownership) โดยศูนย์ฯ ได้ดำเนินการร่วมหารือกับกลุ่มภาคียุทธศาสตร์ (จำนวน 78 ราย) โดยเลือกใช้ระเบียบวิธีการ 2 ประเภท คือการสัมภาษณ์และการจัดสนทนากลุ่ม ดังนี้

 

    1. กลุ่มที่ดำเนินการสัมภาษณ์ (Interview) ได้แก่ กลุ่มผู้บริหารองค์กร ประกอบด้วย

       - สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์
                  - องค์กรภาคประชาสังคม วัด ชุมชน ผู้ประกอบการ และโรงเรียนที่มีศักยภาพสนับสนุนการพัฒนา
                  - องค์กรภาครัฐและเอกชน ที่มีองค์ความรู้และความเชี่ยวชาญด้านการพัฒนา
                    อาทิ กระทรวงวัฒนธรรม ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย บริษัท สยามพิวรรธน์ จำกัด เป็นต้น

 

2. กลุ่มที่ดำเนินการจัดสนทนากลุ่ม (Focus Group) ได้แก่

 - กลุ่มผู้เช่าอาคารและพื้นที่ของสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์

 - องค์กรภาคประชาสังคม วัด ชุมชน ผู้ประกอบการ และโรงเรียนที่ศักยภาพ

   สนับสนุนการพัฒนา

ศูนย์ฯ จึงนำเอาข้อมูลที่ได้จากกระบวนการมีส่วนร่วมมาออกแบบแผนพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลางโดยมีเนื้อหาดังนี้ (อ่านรายละเอียดเพิ่มเติม)

 

ผลการดำเนินการโครงการ

จากการวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลและความคิดเห็นของการร่วมหารือกับภาคียุทธศาสตร์ ตลอดจนผู้เชี่ยวชาญด้านต่างๆ นำมาซึ่งกรอบการพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลางประกอบด้วยประเด็นหลัก ดังนี้ (รายละเอียดเพิ่มเติมและภาพประกอบ)   

            

                                           แนวคิดการออกแบบ : พื้นที่การพัฒนา                         

          

การพัฒนาประกอบด้วยพื้นที่จำนวน 4 โซน ได้แก่

โซนที่ 1: ประตูสู่การเรียนรู้ เป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ ทั้งอดีต ปัจจุบัน และอนาคต และเป็นต้นแบบการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชนในย่านประวัติศาสตร์ ประกอบด้วย ห้องสมุด นิทรรศการ โรงภาพยนตร์ สิ่งอำนวยความสะดวกสาธารณะ หอชมเมือง โดยมีประเด็นสำคัญเฉพาะพื้นที่ที่น่าสนใจ 5 ประการได้แก่                                                                               

1.       ประตูสู่ราชธานีรัตนโกสินทร์

2.       จุดตัดขององค์ประกอบเมืองหลายยุคสมัย

3.       ภาพจำของศูนย์กลางมหรสพคนเมือง

4.       ภาพจำของอาคารที่เป็นภูมิสัญลักษณ์ของถนน

5.       จุดเปลี่ยนถ่ายระบบขนส่งมวลชนในอนาคต (Intermodal)

 

  โซน 2 : จัตุรัสแห่งปัญญา เป็นพื้นที่เปิดกว้างของให้มีการพบปะสังสรรค์ มีเสรีภาพในการแลกเปลี่ยนถ่ายทอดความรู้ และความคิดระหว่างสมาชิกในสังคม ประกอบด้วย พื้นที่พบปะสังสรรค์ พื้นที่แสดงความคิดและสิ่งอำนวยความสะดวกสาธารณะ โดยมีประเด็นสำคัญเฉพาะพื้นที่ที่น่าสนใจ 5 ประการ ได้แก่

                1.       อนุสาวรีย์ประชาธิปไตยและสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนแปลง
                  2.       หลักกิโลเมตรที่ 0 ของกรุงเทพมหานครและความหมายของศูนย์กลางความก้าว หน้า 

                3.       พลังเชิงสัญลักษณ์ของการต่อสู้เพื่อสิทธิพลเมือง
                  4.       ลักษณะอาคารที่มีความพิเศษ (pavillion)
                  5.       ภาพจำของร้านศรแดงและร้านริมขอบฟ้า

 

   โซน 3 : ก้าวหน้านวัตกรรม เป็นพื้นที่สนับสนุนของโซนที่ 2 และ 4 โดยกำหนดให้เป็นแหล่งจัดแสดงความก้าวหน้าของนวัตกรรมไทย ประกอบด้วย พื้นที่จัดแสดงความก้าวหน้าของนักพัฒนาไทย สำนักงาน หอชมเมือง พิพิธภัณฑ์บ้าน โดยมีประเด็นสำคัญเฉพาะพื้นที่ที่น่าสนใจ 4 ประการ ได้แก่

1.       ความคึกคักของกิจกรรมเศรษฐกิจโดยรอบ

2.       รูปแบบสถาปัตยกรรมที่โดดเด่นของอาคารหัวมุม

3.       จุดชมวิวของย่านโดยรอบ

4.       ความต่อเนื่องกับพื้นที่ชุมชนอยู่อาศัย

 

  โซน 4 : ไทยทำ-ไทยคิด เป็นแหล่งรวมศิลปวัฒนธรรมและวิทยาการสำคัญของประเทศระดับนวัตกรรมและเป็นความภาคภูมิใจของสังคมไทย ประกอบด้วย พื้นที่แสดงออกของผลิตภัณฑ์ สิ่งประดิษฐ์ พื้นที่สาธิตกระบวนการเบื้องหลัง โครงการในพระราชดำริ สิ่งอำนวยความสะดวกสาธารณะ หอสมุดนวัตกรรม โดยมีประเด็นสำคัญเฉพาะพื้นที่ที่น่าสนใจ 4 ประการ ได้แก่

1.     ภาพจำของย่าน Exhibition Areas ของเมือง : ห้างแบดแมน ศูนย์แสดงสินค้าฃร้านผดุงชีพ

2.       ทำเลที่ตั้งเชื่อมโยงกับระบบการท่องเที่ยวของเกาะรัตนโกสินทร์

3.       ทำเลที่ตั้งเชื่อมโยงกับชุมชนที่เป็นแหล่งมรดกวัฒนธรรมที่มีชีวิต

4.       โครงการพัฒนาอนาคต : ลานเฉลิมพระเกียรติ และสถานีรถไฟฟ้าสนามหลวง

 

 

 

 

Project Progress
28 เมษายน 2014

งานศิลป์ สรรค์ สนั่น ซอยส์ ครั้งที่ 3 รังสรรค์ปากะศิลป์ในเงา สวน : ชุมชนไทย-อิสลาม อวลศรัทธาส่อง ธรรมนำแสดงโคม : ชุมชนไทย-พุทธ (มหายาน) วันที่ 26 - 27 เมษายน 2557 ณ อุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรม ราชชนนีและชุมชนย่านคลองสาน

สนั่นซอยส์ ครั้งที่ 3 รังสรรค์ปากะศิลป์ในเงาสวน : ชุมชนไทย-อิสลาม / อวลศรัทธาส่องธรรมนำแสดงโคม : ชุมชนไทย-พุทธ (มหายาน).................................................................................... อ่านเพิ่มเติม
28 เมษายน 2014

งานศิลป์ สรรค์ สนั่น ซอยส์ ครั้งที่ 2 นพพระ เถลิงศกสมโภช : ชุมชนไทย-พุทธ (เถรวาท) วันที่ 23 – 26 เมษายน 57 ณ ลานพระบรมธาตุมหา เจดีย์ วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร และพื้นที่ชุมชนย่าน กะดีจีน

สนั่นซอยส์ ครั้งที่ 2 นพพระเถลิงศกสมโภช : ชุมชนไทย-พุทธ (เถรวาท) ระยะเวลา : พุธ 23 – เสาร์ 26 เมษายน 57 สถานที่ : ลานพระบรมธาตุมหาเจดีย์ วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร และพื้นที่ชุมชน ย่านกะดีจีน สถานที่ :... อ่านเพิ่มเติม
24 เมษายน 2014

ผลการดำเนินการโครงการพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลาง

ผลการดำเนินการโครงการ จากการวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลและความคิดเห็นของการร่วมหารือกับภาคียุทธศาสตร์ ตลอดจนผู้เชี่ยวชาญด้านต่างๆ นำมาซึ่งกรอบการพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลาง ประกอบด้วย ประเด็น... อ่านเพิ่มเติม
24 มีนาคม 2014

กระบวนการร่วมหารือกับภาคียุทธศาสตร์โครงการวางแผนพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลาง

กระบวนการร่วมหารือกับภาคียุทธศาสตร์ มี 2 วิธีการ ดังนี้ 1. การสัมภาษณ์ภาคียุทธศาสตร์ ศูนย์ออกแบบและพัฒนาเมืองได้ทำการสัมภาษณ์ผู้บริหารองค์กรและตัวแทนองค์กรจากภาครัฐ ภาคประชาสังคม ภาคเอกชนทั้งสิ้น 17... อ่านเพิ่มเติม
24 ธันวาคม 2013

งานศิลป์ สรรค์ สนั่น ซอยส์ ครั้งที่ 1 ดาวพราวแสงแห่งคืนสงบ : ชุมชนไทย-คริสต์ (ช่วงเทศกาลคริสต์มาส) วันที่ 24 ธ.ค. 56 ณ ลานวัดซางตาครู้ส ชุมชนกุฎีจีน ย่านกะดีจีน

1) สนั่นซอยส์ ครั้งที่ 1 ดาวพราวแสงแห่งคืนสงบ : ชุมชนไทย-คริสต์ (ช่วงเทศกาลคริสต์มาส) ระยะเวลา : อังคาร 24 ธันวาคม 2556 สถานที่ : ลานหน้าโบสถ์ วัดซางตาครู้ส และพื้นที่ชุมชนกุฎีจีน ย่านกะดีจีน........... อ่านเพิ่มเติม
09 กันยายน 2012

การสัมมนานานาชาติว่าด้วยการพัฒนาฟื้นฟูครั้งที่ 1: พื้นที่ศึกษาย่านสะพานปลา กรุงเทพฯ

หน้า